“Niets aan de hand. Loopt u maar gewoon door.” Het Centraal Planbureau was er vorige maand als de kippen bij om de opflakkerende angst voor een krach op de huizenmarkt de kop in te drukken.

Het IMF was met een rapport gekomen dat stelde dat het Nederlandse woonhuis zo’n dertig procent overgewaardeerd is.

Welnee, zeiden de rekenaars van het CPB. Het IMF zit er helemaal naast. De huizenprijs is juist precies goed.

Met factoren als stijgende gezinsinkomens, lage rente en achterblijvende nieuwbouwproductie, is de huidige huizenprijs prima te verklaren. Er zit geen lucht in de huizenmarkt. Er is geen zeepbel.

Aanstaande woensdag krijgen we een eerste indicatie van het waarheidsgehalte van die bewering. Dan publiceert het CBS de huizenprijzen voor april. In maart steeg de huizenprijsindex nog maar met 0,1 procent op maandbasis.

Dat houdt niet over. Zat er dan toch een kern van waarheid in de waarschuwing van het IMF?

Nee, denken ook de economen van de Rabobank. Volgens hun laatste Kwartaalbericht Woningmarkt zullen de huizenprijzen dit en volgend jaar met zo’n drie procent stijgen. “Doemdenken over de Nederlandse huizenprijzen is niet gerechtvaardigd,” stelt de Rabobank ferm.

Er klinkt in de stelligheid van het CPB en de Rabobank een echo door van de beroemde woorden van de Amerikaanse topeconoom Irving Fisher. Die stelde op 17 oktober 1929: “De aandelenprijzen hebben een permanent hoog niveau bereikt.” Dat was slechts enkele dagen voor de historische beurskrach die het begin zou zijn van de Grote Depressie. De weg naar de economenhel is geplaveid met ferme voorspellingen.

Bezorgde huiseigenaren doen er dan ook goed aan, niet alleen af te gaan op de optimistische woorden van het CPB en de Rabobank, maar vooral ook zelf de ontwikkelingen te volgen.

Bijvoorbeeld die op de hypotheekmarkt. De kredietcrisis maakt het voor banken moeilijker om aan fondsen te komen. De hypotheekverlening zou daar onder kunnen lijden. Mensen krijgen minder makkelijk een hypotheek, of alleen voor een lager bedrag.

Als dat gebeurt, zal de effectieve vraag op de woningmarkt afnemen. Er zijn nog steeds veel mensen die een huis willen kopen, maar ze kunnen daar minder geld voor neerleggen. Wie zijn huis wil verkopen, zal met de prijs moeten zakken.

Is er al iets van dit scenario zichtbaar? Op Europees niveau wel. De ECB meldde vorige week dat Europese banken hun acceptatiecriteria voor nieuwe hypotheken in het eerste kwartaal van 2008 flink verscherpt hebben. De banken zijn minder vrijgevig geworden.

Voor het tweede kwartaal verwacht de ECB dat banken hun voorwaarden nog verder zullen aanscherpen.

Maar in de cijfers van De Nederlandsche Bank is dit effect nog niet waarneembaar. In januari althans - de laatste maand waar informatie voor beschikbaar is – hadden de Nederlandse banken hun hypotheekvoorwaarden niet strenger gemaakt.

Voor Nederlanders met een ‘besmet’ kredietverleden is het wel moeilijker geworden om een hypotheek te krijgen. Hypotheekverstrekker Hypotrust is gestopt met het geven van leningen aan mensen met een BKR-notering.

Elq, een dochteronderneming van Lehman Brothers, heeft de voorwaarden voor deze groep flink aangescherpt. En het eveneens Amerikaanse GMAC heeft zelfs besloten de Nederlandse markt helemaal te verlaten.

We zullen deze Nederlandse rommelhypotheken niet echt missen. En de huizenmarkt zal door het wegvallen van deze groep huizenkopers heus niet instorten. Pas als de banken ook kredietwaardige Nederlanders op hypotheekrantsoen zetten, komt het IMF-scenario in zicht.  (Z24)